Chromophilia vol. 1, 2, 3

Kraków, Braganca, Maastricht

english below

Chromofilia

Najgorszy i najnikczemniejszy ze wszystkich kolorów!

Proces oddziaływania konkretnych kolorów na psychikę człowieka nie został w pełni zbadany. Istnieje przypuszczenie, że poszczególne kolory posiadają wartość energetyczną przynajmniej w dwóch aspektach. Po pierwsze, wydzielają one pewną formę energii, którą odbiera człowiek; po drugie, niosą ze sobą wartość symboliczną, co opisał C. G. Jung w teorii symbolu.

Johann Wolfgang Goethe skupił swoją uwagę na procesie percepcji kolorów, psychologicznym oddziaływaniu barw oraz wpływie aparatu wzrokowego na postrzeganie. Goethe analizował zjawiska barwne wyłącznie w kontekście ich wpływu na człowieka, różnicując działanie na organizm (wpływ fizjologiczny) i uczucie (wpływ psychologiczny). Centralnym punktem jego nauki o barwach są teorie dotyczące „zmysłowo-obyczajowego działania barw”, które określał jako „dzieła światła, radość i smutek”. Barwne światło zmienia percepcję, wpływa na odczucia oraz kształtuje postrzeganie rzeczywistości. Goethe we współpracy z Friedrichem Schillerem opracował tzw. „różę temperamentów”, nawiązującą do starożytnego przekonania o czterech typach osobowości zdeterminowanych przez płyny w organizmie, reprezentowanych przez odmienne kolory.

Ponieważ percepcja koloru jest silnie uwarunkowana kulturowo, różnice międzykulturowe mogą wpływać na sposób, w jaki ludzie postrzegają i przypisują znaczenia kolorom. Kolory często niosą różne znaczenia symboliczne. W zależności od dostępności naturalnych materiałów barwnych w danej kulturze, pewne kolory mogą być bardziej powszechne lub cenione.

Każdy człowiek posiada własną wrażliwość na kolory, wynikającą z indywidualnych doświadczeń. Termin „chromofilia” opisuje intensywne reakcje emocjonalne związane z percepcją kolorów.

Wasilij Kandinsky, w książce „O duchowości w sztuce”, przedstawia swoją koncepcję na duchowe i psychologiczne doświadczenie koloru oraz jego wpływ na całą ludzką istotę. Oprócz oddziaływania na duszę i umysł, kolor działa również na emocje i ciało. Wrażenia barw mogą mieć charakter afektywny, co oznacza, że są krótkotrwałe, zależne od jednostki, zmienne w zależności od nastroju, indywidualnych upodobań odbiorcy, budując chwilowe napięcie. Symbolika kolorów jest zmienna i ulegała zmianom w kolejnych wiekach, w różnych kulturach i religiach. Adam Zausznica, w książce „Nauka o barwie”, prezentuje tabelę klasyfikującą najbardziej znane barwy ze względu na asocjacje uczuciowe i obiektywne, efekt psychologiczny, fizjologiczny i fizyczny, charakter afektywny oraz symbolikę religijną i świecką.

W ramach projektu artystycznego skoncentrujemy się na pierwotnym upodobaniu dla kolorów i ich nietuzinkowych zestawach, często charakterystycznych dla danego miejsca, czasu oraz kultury. Analizować będziemy znaczenia kulturowe kolorów w tradycji polskiej, portugalskiej i holenderskiej, przywołując egzotyczne nazwy, takie jak gumiguta, szafran, minia, pchli, amarant, koszenila, hematyt, alizaryna, heliotrop, grynszpan, absynt, celadon, russet, taupe, kajał, gagat czy aurypigment.

6 faces to 3 spojrzenia na chromofilię w kontekście odmiennych i odległych tradycji kulturowych.

Każdy człowiek posiada inną wrażliwość na kolor, inne doświadczenia, a percepcja koloru jest w dużej mierze uwarunkowana kulturowo, co oznacza, że różnice kulturowe mogą wpływać na to, jak ludzie postrzegają i przypisują znaczenie kolorom. W zależności od dostępności naturalnych materiałów barwnych w danej kulturze, pewne kolory mogą być bardziej powszechne lub cenione. Oprócz oddziaływania na duszę i umysł, kolor działa również na emocje i ciało. Wrażenia barwy mogą być afektywne, czyli krótkotrwałe, uczuciowe, zależne od osoby, zmienne od jej nastroju, indywidualnego upodobania odbiorcy, budujące chwilowe napięcie. Symbolika kolorów była utrwalana i ulegała zmianom zależnie od wieków, od kultury i religii.

W projekcie odniesiemy się do pierwotnego umiłowania kolorów i ich nieoczywistych zestawów, bardzo często specyficznych dla miejsca i czasu, a także dla kultury. Zwrócimy uwagę na pochodzenie barwy i związek z jej nazwą – gumiguta, szafran, minia, kolor pchli, amarant, koszenila, hematyt, alizaryna, heliotrop, grynszpan, absynt, celadon, russet, taupe, kajał, gagat, aurypigment. Poszukamy znaczeń kolorów w tradycji polskiej, portugalskiej i holenderskiej. 6 faces to 3 spojrzenia na chromofilię w kontekście odmiennych i odległych tradycji kulturowych.

Szóstka artystów z Polski, Portugalii i Holandii stworzy obiekty czułe na znaczenie i różnice kulturowe, lokalność i indywidualność człowieka. Intuicyjnie, ale też opierając się na badaniach etnologów i etnografów, podejdzie do koloru, którego zawiłą historię opowiadają także bogate zbiory Muzeum Etnograficznego.

Artyści:

Alicja Panasiewicz / Adam Panasiewicz

Jacinta Costa / Carlos Casimiro da Costa

Monika Nęcka / Robert Boersma

vol.1

04.2024

Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, Polska

https://www.facebook.com/events/456021473545414

vol. 2

10.2024

Centro Cultural Municipal Adriano Braganca, Portugalia

https://mail.mdb.pt/noticia/6-faces-cromofilia-parte-2-patente-no-centro-cultural-municipal

vol. 3

10.2025

SAM Ateliers Maastricht, Maastricht Gallery Weekend, Holandia

Mariastraat 13

Chromophilia

The worst and most despicable of all colours!

The mechanism of the impact of specific colours on human beings and their psyche remains incompletely understood. It appears that individual colours possess an energetic value, at least in a twofold sense. Firstly, they emit a certain form of energy that is received by humans, and secondly, they carry symbolic significance, as noted by C. G. Jung in his theory of symbols.

Johann Wolfgang Goethe drew attention to the process of perceiving colours, the psychological influence of hues, and the impact of the visual apparatus on perception. Goethe evaluated all colour phenomena exclusively based on their effect on humans, distinguishing between their impact on the body (physiological influence) and on emotions (psychological influence). The central point of his colour theory revolves around the ideas of the sensory-moral action of colours, which he described as the works of light, joy, and sorrow. Coloured light alters perception, influences our sensations, and shapes our perception of reality. In collaboration with Friedrich Schiller, Goethe developed the colour wheel of temperaments, referring to the ancient belief in four personality types determined by bodily fluids, each represented by distinct colours.

As the perception of colour is heavily influenced by culture, cultural differences can affect how people perceive and attribute meanings to colours; colours often carry diverse symbolic meanings. Depending on the availability of natural colouring materials in a given culture, certain colours may be more prevalent or valued. Each individual has a different sensitivity to colour based on unique experiences. The term chromophile describes strong emotional reactions associated with colour perception.

In his book On the Spiritual in Art Wassily Kandinsky describes the spiritual and psychological experience of colour and its influence on the whole human being. In addition to affecting the soul and mind, colour also influences emotions and the body. Colour impressions can be affective, meaning they are short-lived, emotional, dependent on the person, variable based on their mood, individual preferences, and can build momentary tension. The symbolism of colours has been perpetuated and underwent changes throughout the ages, across cultures and religions. Polish scientist Adam Zausznica in his book „Nauka o barwie” (The science of colour) presents a table classifying the most well-known colours based on emotional and objective associations, psychological, physiological, and physical effects, affective characteristics, as well as religious and secular symbolism.

In our artistic project, we will explore the primal love for colours and their unconventional combinations, often specific to a particular place, time, and culture. We will examine the cultural meanings of colours in Polish, Portuguese, and Dutch traditions, referencing exotic names such as gamboge, saffron, firebrick, flea colour, amaranth, cochineal, hematite, alizarin, heliotrope, orpiment, absinthe, celadon, russet, taupe, kajal, jet and orpiment.

6 faces to 3 perspectives on chromophile in the context of diverse and distant cultural traditions.

Artists: